हिंदू विवाह विधी: वैदिक विवाह संस्कार टप्प्याटप्प्याने समजून घ्या

हिंदू सनातन परंपरेत विवाह हा केवळ सामाजिक करार नसून दोन जीवांना आणि दोन कुटुंबांना एकत्र बांधणारा पवित्र सोळा संस्कारांपैकी एक मुख्य संस्कार आहे. अग्नीला साक्षी ठेवून उच्चारलेले वैदिक मंत्र पती-पत्नीच्या नात्याला आध्यात्मिक अधिष्ठान देतात आणि जन्मोजन्मीचे बंधन मानले जातात.

पारंपरिक वैदिक विवाहातील महत्त्वाचे टप्पे: १. जयमाला व कन्यादान: वधूचे आई-वडील आपल्या कन्येचा हात वराच्या हातात देऊन तिच्या रक्षणाचा आणि सन्मानाचा संकल्प घेतात. २. पाणिग्रहण: वराने वधूचा हात धरून आयुष्यभर सोबत राहण्याची शपथ घेणे. ३. लाजा होम व अग्नी प्रदक्षिणा: अग्नीभोवती चार किंवा सात फेरे मारून धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्षाचे पालन करणे. ४. सप्तपदी: सात पावले चालून सात जीवनमूल्यांची शपथ घेणे (अन्न, बळ, संपत्ती, सुख, संतती, ऋतू व मैत्री). ५. सिंदूरदान व मंगळसूत्र धारण.